सिँचाइको अभावमा बाजुराका ड्रयागन किसान समस्यामा

बाजुरा । बाजुरामा ड्रयागन खेती सिँचाइको अभावमा समस्या भोग्दै आएको छ। पछिल्लो समय जिल्लामा ड्रयागन खेतीको रुचि बढ्दै गए पनि आवश्यक सिँचाइ सुविधा नहुँदा बोट सुकेर नोक्सानी हुने क्रम बढेको किसानहरूको गुनासो छ।

ड्रयागन खेतीमा एकपटक बिरुवा लगाइएपछि नियमित गोडमेल र सिँचाइ आवश्यक पर्छ। तर सिँचाइको अभावमा बिरुवा राम्ररी हुर्किन नसक्ने र फल उत्पादनमा समस्या आउने किसानहरूको अनुभव छ। हिमाली गाउँपालिका–६ धुलाचौरका ड्रयागन किसान विष्णुराज पाण्डेले सिँचाइ नहुँदा बोटहरू मर्ने समस्या आएको बताए।

उनका अनुसार उनले करिब चार रोपनी खेतमा ८०० बोट ड्रयागन लगाएका छन्। “सिँचाइ र बजारको सुविधा भएको खण्डमा यो खेतीबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकिन्छ,” पाण्डेले भने। उनले हिमाली बहुउद्देश्यीय कृषि फर्ममार्फत कृषि ज्ञान केन्द्र बाजुराको सहकार्यमा खेती सुरु गरेका हुन्।

ज्ञान केन्द्रको ५० प्रतिशत (करिब ४ लाख ७० हजार रुपैयाँ) अनुदान र बाँकी आफ्नै लगानीमार्फत उनले चितवनबाट बिरुवा खरिद गरी खेती विस्तार गरेका हुन्।

यस्तै, स्वामीकार्तिक खापर गाउँपालिका–३ जुकोट र वडा नं. ४ खोलीकुना क्षेत्रमा पनि किसानहरूले ड्रयागन खेती गरिरहेका छन्। तर यी क्षेत्रहरूमा पनि सिँचाइको अभाव प्रमुख चुनौती बनेको किसानहरूले बताएका छन्। अन्तिमजङ्ग शाहीले खोलीकुनामा आफ्नै नमुना फर्म सञ्चालन गरी खेती गरिरहेका छन्।

पछिल्लो समय जिल्लाको बूढीगङ्गा नगरपालिका क्षेत्रका केही किसानहरूले पनि ड्रयागन खेती सुरु गरेका छन्। राम्रो उत्पादन सम्भावना देखिए पनि सिँचाइ सुविधाको अभावमा बिरुवा जोगाउन मुस्किल हुने किसानहरूको भनाइ छ।

ड्रयागन फलको तौल साधारणतया २०० ग्रामदेखि १.२ केजीसम्म हुने गर्छ। यस फलमा १२ प्रकारका मिनरल्स र भिटामिन पाइने, क्यान्सरविरुद्ध प्रतिरोधात्मक गुण हुने तथा गर्मी र सुख्खा हावापानीमा पनि राम्रोसँग फल्ने विशेषता छ। थाइल्यान्ड, भियतनाम, चीन, इन्डोनेसिया, ताइवान, जापान, कोरिया, कोलम्बिया, मेक्सिको, ब्राजिल, अर्जेन्टिना आदि मुलुकमा यो फल लोकप्रिय छ भने हाल नेपालमा पनि यसको खेती विस्तार हुँदै गएको छ।